صدور اوراق سهام :
تازمانی که تمامی مبلغ اسمی سهام (تعهد صاحبان سهام) پرداخت نشده است صدور ورقه ی سهم بی نام یا گواهی نامه ی موقت بی نام ممنوع می باشد بنابراین به تعهدکنندگان اینگونه سهام گواهی نامه ی موقت با نام داده خواهدشد پس ازپرداخت کل مبلغ اسمی سهام، گواهی نامه های موقت توسط شرکت دریافت ودرازای آنها اوراق سهام صادرمی گردد. هنگام صدور سهام باید حساب سهام تعهد شده بدهکارو بسته شود وحساب سرمایه ی سهام (عادی ـ ممتاز) دردفاتربستانکاروافتتاح گردد وثبت حسابداری به شرح زیرمی باشد :
بدهکار : حساب سهام تعهد شده به مبلغ تعهد شده
بستانکار: حساب سرمایه ی (سهام عادی ـ ممتاز) به مبلغ تعهد شده
حقوق صاحبان سهام
سهام تعهد نشده ××××
کسرمی شود تعهد صاحبان سهام (×××××)
سرمایه ی پرداخت شده ×××××
چنانچه انتظار رود تعهد صاحبان سهام درسال آتی وصول شود باید به عنوان دارایی جاری طبقه بندی گردد درغیراین صورت باید تحت سرفصل سایردارایی ها گردش شود. درصورتی که برنامه ای برای وصول وجود نداشته باشد مانده ی حساب تعهد صاحبان سهام باید با حساب سرمایه سهام تعهد شده درقسمت حقوق صاحبان سهام ترازنامه شمارش گردد.
عملیات حسابداری شرکتهای سهامی عام تأسیس شده (دفاترقانونی) :
پس ازواریز وجه سهام نقدی به حساب جاری شرکت توسط مؤسسین و بستن حسابها دردفاترغیررسمی شرکت درشرف تأسیس افتتاح این حسابها دردفاتررسمی شرکت با ثبت زیرانجام می پذیرد.
بدهکار: حساب بانک به مبلغ کل واریزی
بدهکار: حساب دارایی های منقول وغیرمنقول به مبلغ آورده ی نقدی وارزش کارشناسی
بدهکار: حساب هزینه ی تأسیس به مبلغ پرداخت شده
بدهکار: حساب تعهد صاحبان سهام به مبلغ تعهد سهام آنکه پرداخت نشده
بستانکار: حساب سهام تعهد شده به مبلغ کل سرمایه
بستانکار: حساب بستانکاران متفرقه به مبلغ هزینه ی تأسیس پرداخت شده
حساب تعهد صاحبان سهام اگرچه یک حساب دریافتنی (دارایی) می باشد اما در ترازنامه شرکت به عنوان یک حساب متقابل (contra Account) ازسرمایه ی (سهام تعهد شده) کسرمی گردد. زیرا براساس معادله ی حسابداری، دارایی های شرکت باید برابر مجموع سرمایه پرداخت شده وبدهی ها باشد ودرتاریخ ترازنامه قسمت حقوق صاحبان سهام Shureholders’ Equit به شرح ذیل نمایش داده می شود
عملیات حسابداری آغاز به فعالیت شرکت های سهامی :
در دو بخش است : الف) عملیات حسابداری شرکت در شرف تأسیس (دفاترغیررسمی) : مؤسسین به منظور اطلاع از روابط خود با یکدیگر و وضع مالی شرکت سهامی در شرف تأسیس اقدام به نگهداری دفاتر حسابداری برای شرکت در شرف تأسیس می کنند عملیات حسابداری در خصوص ثبت تعهد مؤسسین وپرداخت وجوه به بانک در دفاتر شرکت سهامی در شرف تأسیس به ترتیب زیر است.
1) بدهکار : حساب تعهد مؤسسین به مبلغ تعهدشان
![]()
بستانکار : حساب
سرمایه ی تک تک مؤسسین به مبلغ
تعهد هرکدام
2) بدهکار : حساب جاری بانک به مبلغ کل پرداختی تعهدکنندگان
حساب دارایی های به ارزش کارشناسی به مبلغ کارشناسی
بستانکار : حساب
تعهد مؤسسین معادل جمع مبلغ فوق
3) بدهکار : هزینه های تأسیس معادل مبلغ هزینه ی انجام شده
بستانکار : حساب بستانکاران متفرقه معادل مبلغ هزینه های انجام شده
(توسط یکی از مؤسسین پرداخت می شود )
مؤسسین بعداز پرداخت قسمتی از وجه سرمایه برای تأمین مابقی وجه سرمایه ازطریق پذیره نویسی بایستی طرح اساسنامه و طرح پذیره نویسی را به اداره ی ثبت شرکتها ارائه تا مصوبه ی این دوطرح را ازاداره مزبور اخذ واجازه ی انتشارپذیره نویسی صادرگردد و مؤسسین اقدام به آگهی وفروش سهام به مردم نموده وخریداران با مراجعه به بانک بقیه ی وجه سرمایه ی شرکت را تعهد و مبلغی را که درطرح پذیره نویسی اعلام شده پرداخت کنند.
عملیات حسابداری دراین مرحله به شرح زیراست:
بدهکار: حساب تعهد پذیره نویسان (تعهد صاحبان سهام) به مبلغ تعهد
بستانکار: حساب سهام تعهد شده به مبلغ تعهد
وپس از واریز وجه توسط پذیره نویسان سند حسابداری زیرصادرمی گردد :
بدهکار: حساب بانک معادل مبلغ پرداختی
بستانکار: حساب تعهد پذیره نویسان (تعهد صاحبان سهام) معادل مبلغ پرداختی
باتشکیل قانونی شرکت سهامی، دفاترشرکت سهامی درشرف تأسیس بسته می شود.
ارزش سهام درشرکتهای سهامی:
1) ارزش اسمی: ارزشی است که روی ورقه ی سهم قید گردیده است وطبق ماده ی 29 قسمتی ازاصلاحیه ی لایحه ی قانون تجارت حداکثر مبلغ اسمی سهام درشرکتهای سهامی عام 000/10 ریال است.
2) ارزش دفتری: ارزشی است که هرصاحب سهم نسبت به سرمایه واندوخته ی شرکت سهامی دارد مبلغ آن ازتقسیم حقوق صاحبان سهام برتعداد سهام بدست می آید.
3) ارزش روزسهام: ارزشی است که سهام به آن مبلغ دربازار یا بورس اوراق بهادار مبادله می گردد.
4) ارزش تصفیه: ارزشی است که درهنگام تصفیه شرکت به صاحبان سهام تعلق میگیرد ومحاسبه ی آن طبق فرمول زیراست:
ارزش تصفیه ای هرسهم = (زیان تصفیه ـ سودتصفیه) + اندوخته ها + سرمایه
مقدارسهام