تجارت الکترونیکی و مزایا:
در صورت گسترش تجارت الکترونیکی و تأسیس فروشگاههای اینترنتی و مجازی در کشور مزایای زیادی را در ارتباط با مشتری و خریدار میتوان بر شمرد که بخشی از آنها فهرست وار بشرح زیر است:
الف- صرفهجویی در وقت خریدار به دلیل عدم مراجعه حضوری به فروشگاهها
ب- دسترسی به اطلاعات بسیار کامل در ارتباط با کالا از نظر مشخصات فنی، قیمت، ابعاد و سایر اطلاعات کالا.
ج- امکان خرید از طریق کارت اعتباری و پرداخت بهای آن به فاصله یک ماه با بیشتر (با توجه به مقررات و ویژگیهای کارت اعتباری مشتری)
د- حذف واسطهها و دلال ها در فاصله بین خریدار و فروشنده اصلی و در نتیجه کاهش قیمت و جلوگیری از تقلب.
ه- تغییر موقعیت فروشگاه محلی از حالت محدود به حالت فراگیر و بدون مرز جغرافیایی و 24 ساعته شدن ساعات کار.
ز: امکان ارزیابی دقیق از خریداران اجناس و کالا با عنایت به اطلاعات دریافتی از مشتری مانند سن، نوع تقاضا، سایر اطلاعات و در نتیجه انجام برنامهریزی دقیق به منظور تدارک جنس با توجه به زائقه و سلیقة مشتری.
ج: ارتقای کیفی کالای تولیدی به منظور حضور در بازار رقابت با توجه به امکان دسترسی به انواع کالای مشابه در زمان بسیار کوتاه.
ط: متقابلاً امکان دسترسی به انواع فروشگاهها و شرکتهای عرضهکننده محصول مورد نیاز وی و انتخاب کالا با توجه به کیفیت مطلوب و قیمت قابل رویت.
«تجارت، سیستمهای سنتی و الکترونیکی»:
خرید اقلام مایحتاج روزانه در همه صنوف بخشمهمی از وقت خریدار را به خود اختصاص میدهد خرید روزانه زنان خانهدار، تدارک کالا و قطعات و مواد اولیه برای یک شرکت و یا کارخانه در بازار ایران مراحل مشخص و معینی را طی میکند که از سرکشی به حداقل چند مغازه و فروشنده جهت مشاهده کیفیت کالا و بررسی قیمت آن شروع میشود. و در نهایت به انتخاب بهترین حالت و خرید میانجامد. در روش سنتی جاری جهت انجام خرید کالای مورد نیاز با مسائل عدیدهای روبهرو خواهیم بود، شلوغی فروشگاه، ترافیک خیابانها، خطرات احتمالی به دلیل بعد فاصله از منزل یا محل کار با فروشگاه، ضرورت دیدن مدلهای مختلف و در نتیجه اجبار و سرکشی به چند فروشگاه به منظور اطمینان از قیمت و کیفیت، بیحوصلگی فروشندگان در ارائه توضیحات جملگی از مواردی است که شهروند ایرانی جهت خرید کالا به طور روزمره به آن دست به گریبانند که از سویی دیگر اکثریت قریب به اتفاق فروشندگان خود، تولید کننده کالای عرضه شده نیستند، بلکه صرفاً به عنوان یک واسطه عمل میکنند. بدیهی است با توجه به غالب بودن تجارت سنتی در اقتصاد ایران و سوددهی آن در مقایسه با بخش تولید میتوان اذعان داشت در برخی از موارد تا حدود 40 درصد بهای کالاها صرفاً سود تخصیص یافته به واسطه است که از سوی مشتری پرداخت میشود.
همچنین فروشنده به منظور جلب توجه به مشتری و نمایش محصولات قابل فروش نیاز به مغازه یا نمایشگاهی دارد که معمولاً آنرا با صرف مبلغ گرافی مانند هزینه سرقفلی، دکوراسیون، اجاره و سایر هزینهها آماده میکنند و هزینه مربوط را بر قیمت کالای قابل فروش سرکش میکنند. بدین ترتیب هزینه زیباسازی و دکوراسیون فروشگاه نیز از جیب مشتری می پرداخت میشود و به عبارت دیگر بر قیمت تمام شده افزوده میشود.
تکنولوژی حداقل در ادعا با هدف ایجاد زمینههای راحتی و آسایش مردم پای به میدان گزارده و بسیاری از امکانات رفاهی امروزه در اختیار بشر قرار دارد، در روزگاری نه چندان دور اصلاً برای پدران و مادران ما قابل تصور نیز نبوده است. هر چند که از نظر بخشی از مردم چنین روند رو به رشدی از آسایش و راحتی به موازات، نوعی اضطراب و تشویش را به همراه آورده است. (شاید دلیل بروز چنین پدیدهای را بتوان عدم تطابق مادی و معنوی اولیه برخی از شهروندان با تکنولوژی و پدیدههای گاه خشن حاصل از آن دانست که به صورت مختلف رخ میدهد.) اما نکته قابل توجه و پیشرفت تصاعدی ، غیر قابل برگشت و رو به رشد صنعت و تکنولوژی است که در تمامی صحنههای زندگی خود را نشان میدهد.
با توجه به این مطالب اگر بخواهیم نقش اطلاعات کالا را در بعد بسیار کوچکی که همان خرید و فروش است در نظر بگیریم در می یابیم که خود این مسأله به تنهایی نقش مهمی را در اقتصاد جهانی بر عهده دارد و انرژی زیادی از شهروندان در جهت اجرا به خود معطوف میدارد.
پروسه خرید و فروش کالا از روزگار باستان تاکنون ثابت مانده و تغییر ماهیتی نیافته و صرفاً از شکل ساده تبادل کالا درازای کالای دیگر به تبادل کالا در ازای پول تغییر فرم یافته است. خریدار و فروشنده در مکان مشخص و معینی در رابطه با موضوع مشخصی به توافق میرسیدند و قضیه ختم میگردید. اما در دنیای امروزی به دلیل گستردگی حجم تجارت، فاصله جغرافیایی بین خریدار و فروشنده و دادستد کشورهای مختلف، تصور اجرایی معاملات به صورت سنتی میسر نیست.
فروشنده با خریدار بدون آنکه الزاماً یکدیگر را ببیند و یا در مکان مشخصی گرد آیند با استفاده از وسایل ارتباطی با هم به توافق میرسند و بانکها و مؤسسات اعتباری نیز به عنوان یک واسطه پرداخت بهای کالای فروش رفته را درازای ارائه رسید مشتری مبنی بر دریافت کالا تعهد مینمایند.
تکنولوژی مدرن اطلاع رسانی بر سرعت و سهولت اجرای این روند افزوده است به گونهای که تا چند سال پیش هیچگونه تصوری از این وضعیت در دسترس نبود. در این سیستم با استفاده از امکانات رایانهای مجموعهای از کالاها با کلیه مشخصات کلی و عمومی در اختیار خریدار قرار میگرفت و خریدار بدون آنکه در فروشگاه حضور فیزیکی پیدا کند محصول مورد نظر را خریداری میکند.
مراحل کار که دقیقاً همان تجارت الکترونیکی است به شرح زیر است:
الف: فروشنده با استفاده از امکانات اینترنت و اختصاص یک سایت ویژه کلیه اطلاعات کلی و عمومی مربوط به محصولات قابل عرضه را همراه با شکل، تنوع رنگها و قیمت و شرایط فروش را به خریدار عرضه میکند. این کار دقیقاً به مانند توزیع گسترده یک کاتالوگ کاملاً رنگی از محصولات و خدمات قابل فروش است.
ب: مشتری جهت خرید یک جنس به اینترنت متصل و به سایت جستجوی مورد نظر جهت پیدا کردن آدرس فروشگاهی که جنس مورد نظر را دارد مراجعه کند. در اینترنت لیست کلیه فروشگاههایی که جنس مورد نظر را دارند به مشتری معرفی میشود، سپس مشتری با انتخاب فروشگاه دلخواه وارد سایت و به عبارتی محوطه فروشگاه شده و کلیه اجناس را در مدلهای مختلف مشاهده میکند و مختصات فنی و اطلاعات موجود در آنرا مورد نظر قرار میدهد.
(در صورتی که مشتری نام و آدرس اینترنتی فروشگاه را بداند مستقیماً سایت مورد نظر را یافته و پس از بررسی محتویات سایت نسبت به انتخاب کالای مورد نظر اقدام میکند.)
ج- پس از انتخاب جنس، مشتری فرم سفارشکالا را که در داخل سایت فروشنده قرار دارد تکمیل کرد و با قرار دادن اطلاعات کارت اعتباری خود که حکم امضاء و رمزنگاری دارد، پول فروشنده توسط موسسه اعتباری کارت دهنده پرداخت میشود. رمز مربوطه صرفاً توسط بانک یا موسسه اعتباری صادر کننده کارت اعتباری قابل بازخوانی است و فروشنده به کارت اعتباری خریدار دسترسی ندارد.
د: فروشنده، درخواست مشتری را به همراه تأیید امضاء و نیز رمز نگاری به بانک یا موسسه اعتباری صادر کننده کارت ارائه میدهد. با استفاده از رمز کارت اعتباری میزان اعتبار و صحت امضاء مشتری بررسی می شود و نتیجه مربوط به فروشنده اعلام میشود.
ه: فروشنده پس از اطمینان از تأمین اعتبار خریدار نسبت به ارسال جنس درخواستی به خریدار اقدام میکند.
و: مشتری پس از دریافت جنس، رسید مربوطه را به همراه صورت حساب امضاء میکند و مراتب را به بانک یا موسسه اعتباری اعلام میکند.
ز: بانک بهای جنس خریداری شده را از جانب مشتری کسر کرده و به حساب فروشنده واریز میکند. مشاهده، میشود که تنها تفاوت عمده این سیستم با روش سنتی تجارت، حذف واسطهها، سرعت عمل زیاد و باور نکردنی تمامی این مراحل در زمان بسیار کوتاه است.
«نگاهی به تجارت الکترونیک از دریچه محدودیت های داخلی»:[1]
با اختراع رایانه و فراگیر شدن استفاده از آن بخصوص از سال 1980 میلادی که کامپیوترهای خانگی جایگاه مناسبی در سطح تمامی فعالیتهای علمی، اقتصادی و تجاری پیدا کردند و نیز گسترش روزافزون شبکة اینترنت در جهان، بشر امروزی غوطهور در دریایی از اطلاعات شده است. از آنجا که دسترسی به اطلاعات و آمار میتواند مبنای بسیار دقیقی در تصمیمگیری صحیح و اصولی به شمار آید می توان به صورت همگانی با دنیای معاصر در استفاده از تجربیات جهانی و استفاده همه جانبه از تجارب سنتی به جای تجارت الکترونیک پی برد گونهای که عصر مسافت و جابهجایی به منظور کسب اطلاع از تقاضا و کالای قال عرضه یا خرید سپری شده است. و به مرور، اما با شتابی تصاعدی ارتباط بر پایه تجارت الکترونیک جایگزین آن میشود. تجارت الکترونیک حداقل در ظاهر برای دست اندرکاران اقتصاد که دستی بر تجارت دادند واژهای ناآشنا و غریبه نیست هر چند که ممکن است از روشهای علمی و راهکارهایی اجرایی آن آگاهی چندانی نداشته باشند.
تجارت الکترونیک ضرورتی برای توسعه:[1]
به نظر می رسد کندی حرکت به سوی تجارت الکترونیکی ناشی از عدم اصلاح قوانین بازرگانی مالیاتی، بانکی، گمرکی کشور و فقدان ابزارها و پیشنیازهای آن است. اقتصاد ایران نیاز به راه اندازی تجارت الکترونیک دارد زیرا امروز در دنیا تحول عظیمی در امر خرید و فروش بوجود آمده است. از طرفی عضویت در سازمان تجارت جهانی بدون استقرار تجارت الکترونیکی میسر نیست و تجارت الکترونیکی بدون کارت اعتباری ریالی ممکن نخواهد شد. مشکلات فرا روی کارت اعتباری ریالی نیز با کارت اعتباری دلاری متفاوت است زیرا کارت اعتباری ریالی در داخل باید جایگزین معاملات نقدی شود. استقرار کارت اعتباری باید به صورت مرحلهای انجام شود و در مرحله اول استفاده از کارت اعتباری در داد و ستد بین واحدهای دولتی اجباری گردد.
مرحله دوم دادوستد بین شرکتهای خصوصی با واحدهای دولتی را در بر میگیرد و در گام سوم بین اشخاص حقیقی و واحدهای دولتی برای عملیات پولی بیش از یک ملیون تومان مشمول مقررات کارت اعتباری شود.
کشورهای که از کارت اعتباری ارزی به صورت گسترده استفاده میکنند هم نظام وارداتی آنها با ضوابط سازمان تجارت جهانی (wto)[2] منطبق است و هم نرخ ارز را بازار تعیین می کند. بهرهمند نبودن از تجارت الکترونیک باعث بالا رفتن هزینههای صادرات و واردات کشور میشود. ضعف و نبود استقرار توسعه صنعتی و اقتصادی، عدم امنیت سرمایه و تقویت بخش خصوصی در کشور عامل عقب ماندگی در زمینه تجارت الکترونیک ایران میباشد.
با این همه تا زمانیکه بخشی از مشکلات مربوط به تجارت الکترونیک نظیر آنچه که در اداره سنتی بانکها وجود دارد باقی است، از چنین پدیدههایی نمیتوان استفاده کرد.
محصولات دیجیتالی (Digital Content):
منظور محصولات کالاها و خدمات هستند که محتوای دیجیتالی دارند. اینترنت به طور خاص، مناسبترین محل برای فروش و توزیع محصولات دیجیتالی میباشد. این محصولات دامنه وسیعی را شامل میشود. از جمله: موسیقی، فیلم، عکس، اخبار، اطلاعات، بازیهای Inter Active Multiplayer Games، کتابها، مجلات و هر چیز دیگری که ماهیت دیجیتال داشته باشد یا قابل دیجیتال شدن باشد. درآمدهای مربوط میتوانند از طریق یکبار استفاده یا یکبار عضویت مشتری حاصل شوند. خرید محصولات قابل Dowmload مانند انواع نرم افزارها، از دیگر منابع اصلی درآمد است. که رشد چشمگیری داشته و کماکان دارد. سرگرمیهای قابل Download مانند CD ها و DVDها، بازیهای ویدئویی، پتانسیل بالایی برای درآمدزایی دارند. (البته مشروط به قوانین کپی رایت)